بسم الحق

قد اقمنا العمر فی واد تسير

بين ضلعيه خيالات الهموم

و شهدنا اليأس اسرابا تطير

فوق متنيه کعقبان و بوم

و شربنا السقم من ماء الغدير

و اکلنا السم من فج الکروم

----------------------------

زندگی را در دره اي گذرانديم که سايه های اندوه از دل آن می گذرد.

و نااميدی را چون فوجی از لاشخوران و جغدان بر فراز آن يافتيم.

از آب برکه اش بيماری نوشيديم و از تاکستان هاش شرنگ

جبران خليل جبران

در يکی از کتب ادبيات فارسی دوره دبيرستان حکايتی نقل شده بود با اين مضمون که ، جولاهه اي)بافنده( به مقام وزارت رسيده بود.اطرافيان وی می ديدند که روز ها ساعتی تنها به اتاقی می رود و کس را نيز اجاره ورود به آنجا نمی دهد.به پادشاه خبر بردند که وزير تو در فکر توطئه ايست.روزی پنهانی به دنبال او به آن اتاق رفتند تا سر از کارش در آورند.ديدند وزير در اتاق گودالی کنده است و مانند جولاهگان پای در آن گودال می کند و کار آنان را انجام می دهد.ملک از او پرسيد که اين چه حال است ديگر؟پاسخ داد،من از ياد نبرده ام که کجا بودم و حال به کجا رسيده ام،اين گودال از برای آن است که گذشته خود را از ياد نبرم.

من نيز مانند آن وزير با عزت)که ديگر زمانه اين وزيران گذشته است در مملکت ما(به ياد خود افتاده بودم،که کجا بودم و کجا هستم.اين ها که دارم عاريت است يا حقيقت.ما گاهی از ياد می بريم از کجا آمده ايم.از ياد می بريم ديروز در بند چه بوديم و امروز در بند چه ايم.نوعی لاقيدی و بی بند و باری مفرط دامن گير جامعه ما شده است امروز.افسوس هايی که با هر عبور و قدم زدنی از خيابان های اين شهر نصيب من و امثال من می گردد،تأسف هاييست بر برهنگی چشمان آدميان اين جامعه.

ترمی که در دانشگاه قصد داشتم واحد ادبيات را بگذرانم آن را به عنوان اولين درس در برنامه ام قرار دادم.استادی که انتخاب کرده بودم سخت گير ترينشان و در عين حال عالم ترينشان بود.در کليه دانشگاه های کشور ما دروس عمومی و من جمله آنها ادبيات فارسی از دروسی هستند که به اصطلاح دانشجويان "معدل آور" ناميده می شوند.هم اساتيد اين دروس و هم دانشجويان می دانند که چه طرحی برای اجرا مقرر شده است.

استاد ساعتی درس می دهد و دانشجو در پايان ترم نمره بالايی دشت می کند.گمان نمی کنم دانشگاهی از اين قاعده مستثنی باشد.

به ياد دارم استاد که از اين همه بيهودگی و لاابالی گری اخلاقی و رفتاری دانشجويان فنی بهترين دانشگاه کشور(!) به ستوه آمده بود،همان ترم از دانشگاه استعفا داد.در يکی از جلسات پايانی سخنانی را در کلاس درسش مطرح کرد که البته چندان بر دانشجويان مسخ شده آن کلاس تأثير گذار نبود،به ما گفت،زمانی من هم مانند شما دانشجوی همين دانشگاه بودم،از سوابق تحصيلی من می توانيد اطلاع پيدا کنيد.در اينجا برق خوانده ام و در سوربن ادامه تحصيل دادم و چه و چه.اما سخن من چيز ديگريست.شما که امروز روی آن صندلی نشسته ايد به اين درس هم مانند ساير دروس چون وسيلی برای ترقی نگاه می کنيد.پله اي می پنداريدش برای بالا رفتن.اما فرهنگ،اخلاق و ادب فارسی هويت شماست.در واقع شما با اين کار پا بر روی ارزش ها و هويتتان می گذاريد و به خيالتان که چه زيرکی و هوشياری به خرج داده ايد.

کلام صادقانه اي بود سخن استاد.

اگر امروز نسل هم سالان من در اين انديشه است که مارک کفشش اصل باشد يا نه،توتون پيپش چه رايحه اي داشته باشد،مانتوی آبی رنگ فصل است يا زرد،اصطلاحات عجيب و بيگانه)من هم مانند شما به زبان های غير فارسی و نه تنها انگليسی به خوبی آشنا هستم(و نامبارک را جايگزين تک تک واژه های اصيل کند و با افتخار آنها را به کار بندد،چه مدل مويی مد روز است و ... ،پی آمد پا گذاشتن بر روی هويت اصيل خويش است.

در نظر بسياری از هم سالانم من حامل انديشه های خشک يا دمده و مرتجع هستم.حتی به ياد دارم شخصی که چنين نظری به من داشت ،زمانی که در يکی از کلاس ها به استاد ايرادی در زمينه مدرنيسم و ليبراليسم گرفته بودم به حدی جا خورده بود که پس از اتمام کلاس به نحوی مؤدبانه )يا شايد اديبانه( از من تقاضای نوشتن در يکی از نشريات سياسی را کرده بود.

باز اگر آن آدميان پيشين را به عذر بی خبری و نادانی نمی توان چندان مؤاخذه کرد ،با ديگرانی که می دانند چه بايد گفت؟

"بازار مد" امروزه به عرفان اسلامی نيز رسيده است.از جايی که من آمده ام،مثنوی را بر ايوان های بسيط خانقاه ها می خواندند و تفسير می کردند.آدميانش "مولانا وار" زندگی می کردند،اخلاقی "مثنوی گونه" داشتند.دراويشش چون "شاه نقشبند" بودند و ذکر "عبدالقادر گيلانی" می دانستند.

حال جوانی رعنا با چهره اي رنگارنگ و ظاهری درويش گونه)به قول سعدی ، موی بافته بود که يعنی علويم( با صدها ناز و عشوه)و باز به قول شمس ، اينان می لافند که ما درويشيم؛آخر کو درويشی؟(ذکر ابايزيد بسطامی می گويد.کاش لااقل به همان راه قبل،پايدار می رفتند.دستی که بر آتش نمی گيرند هيچ،به خيال خام خودشان که تبليغ عرفان می کنند.با ادب و فرهنگ ديگر چه کارشان بود؟

امروزه کسانی به مثنوی خواندن روی آورده اند)من جمله خود من( که نه خطی از قران خوانده اند)مثنوی معنوی مولوی / هست قرانی به لفظ پهلوی ، اصلاً مثنوی را مولانا خود شرح تفسيری می دانسته بر قران کريم( و نه حديثی از رسول)ص(.گويا همچون کتاب داستانيست برای هنگام خوابيدن در شبانگاهان.

اکنون ،نسل من اگر متوجه اين گونه دور افتادگی از هويت ناب خود نيست و در بازيگوشی از اين شاخ بدان شاخ می پرد،فردای آينده چوب آن را همگان جامعه خواهند خورد و اين پيش بينی به آينده نگری ژرفی نياز ندارد.